Literum
Epoki
Renesans
Księgi pierwsze
Pieśń X (Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry...)

audiobook

Pieśń X (Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Pieśń
Czytanie: ok. 2 min czytania
Nagranie: 3 min

CzytajOtwórz w aplikacji

Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry [3]

I tak wysoko postawił, że z góry

Wszystek świat widzę, a sam, jako trzeba,

Tykam sie nieba?

To li jest ogień on nieugaszony

Złotego słońca, które, nieskończony

Bieg bieżąc, wrotne [4] od początku świata

Prowadzi lata?

To li jest on krąg odmiennej światłości [5],

Wódz gwiazd roźlicznych i sprawca żyzności [6]?

Słyszę głos wdzięczny; prze Bóg, a na jawi,

Czy mię sen bawi [7]?

Tu, widzę, ani ciemne mgły dochodzą,

Ani śnieg, ani zimne grady szkodzą;

Wieczna pogoda, dzień na wszystki strony

Trwa nieskończony.

Godne pałace Twojej wielmożności,

Panie, a jakiej cnota dostojności,

Widzę na oko, bowiem wedle Ciebie

Ma miejsce w niebie.

Kto by cię nie znał, Lechu Słowianinie [8],

Któryś napierwej zasiadł w tej krainie

I opanował męstwem swoim mocne

Brzegi północne?

Kroka [9] patrz, jako siedząc tak wysoko,

Przedsię ku miastu swemu skłania oko;

Wandę wydawa ubiór, bo z postawy

Zda sie mąż prawy.

Tu i fortelny Przemysł [10] jest wniesiony,

I ten, co dostał trefunkiem korony [11],

Doźrzawszy zdrady, gdzie koń prędkonogi

Biegł zawód drogi [12].

Bóg fałszu nie chce; a jako miłuje

Sprawiedliwego, Piast i dziś to czuje,

Bo mieszka w niebie, a jego cne plemię

Rządziło zięmię.

Zemowit [13] stoi wedla ojca prawie,

Z drugimi równo: ty wysszej, Miecławie [14],

Którego sprawą chrześcijański zakon [15]

Podan Polakom.

Tuż po nim widzę mężne Bolesławy [16],

Prze których dzielność i stateczne sprawy

Polska szeroko swych granic pomknęła

I serce wzięła [17].

W tejże jest liczbie on zakonnik święty [18],

Z cięniów klasztornych na królestwo wzięty.

Są dwa Leszczkowie [19]; jest król wzrostem mały,

Ale mąż śmiały [20].

Widzę Jagiełła i dwu Kazimierzu [21]

Dobrych tak w boju, jako i w przymierzu;

Widzę i ciebie, gwiaździe równym prawie,

Cny Władysławie [22].

Tu też jest Olbracht; król serca wielkiego;

Tuż z Aleksandrem Sygmunt [23], za którego

Polska zakwitła, a po długim boju

Wytchła w pokoju.

Szlachetne dusze, które swej dzielności

Macie zapłatę niebieskie radości,

Życzcie ojczyźnie, aby wam rodziła

Podobnych siła.

A ten, co po was [24] dziś państwo sprawuje,

Niechaj fortunnie i zdrów nam panuje;

A zwierzonego nie wzdawa opieku [25],

Aż pełen wieku!

Przypisy

[3]

odziać pióry — pokryć piórami. [przypis redakcyjny]

[4]

wrotny — wracający. [przypis redakcyjny]

[5]

krąg odmiennej światłości — przen. księżyc. [przypis redakcyjny]

[6]

sprawca żyzności — Diana, bogini księżyca, była też boginią płodności i urodzaju. [przypis redakcyjny]

[7]

prze Bóg, a na jawi, / Czy mię sen bawi? (starop.) — na Boga, czy to jawa, czy też zwodzi mnie sen? [przypis redakcyjny]

[8]

Lech Słowianin — nawiązanie do legendarnego władcy Polski umieszczonego tu w niebie. [przypis redakcyjny]

[9]

Krok — Krak, Krakus, legendarny założyciel Krakowa. [przypis redakcyjny]

[10]

fortelny Przemysł — przebiegły Przemysław (Lestko I), przedhistoryczny polski książę, według legendy pokonał wojska Aleksandra Wielkiego umieszczając na drzewach malowane tarcze, ku którym zwabił żołnierzy wroga. [przypis redakcyjny]

[11]

ten, co dostał trefunkiem korony — Lestko II wygrał wyścig jeździecki po koronę, mimo że jego przeciwnik wyłożył trasę biegu żelaznymi kolcami. [przypis redakcyjny]

[12]

Biegł zawód drogi — biegł w zawody o cenną (drogą) rzecz. [przypis redakcyjny]

[13]

Zemowit — Siemowit, syn Piasta, legendarnego założyciela dynastii. [przypis redakcyjny]

[14]

Miecław — chodzi o Mieszka I. [przypis redakcyjny]

[15]

zakon (daw.) — prawo. [przypis redakcyjny]

[16]

mężne Bolesławy — chodzi o Bolesława Chrobrego i Krzywoustego, może również Śmiałego. [przypis redakcyjny]

[17]

serce wzięła — nabrała serca, odwagi. [przypis redakcyjny]

[18]

zakonnik święty — Kazimierz I Odnowiciel, zwany też Mnichem. [przypis redakcyjny]

[19]

dwa Leszczkowie — dwóch Leszków: Leszek Biały i Leszek Czarny. [przypis redakcyjny]

[20]

król wzrostem mały — Władysław Łokietek. [przypis redakcyjny]

[21]

dwu Kazimierzu (daw. forma B.)— dwóch Kazimierzy: Kazimierza Wielkiego i Kazimierza Jagiellończyka. [przypis redakcyjny]

[22]

Władysław — chodzi o Władysława Warneńczyka. [przypis redakcyjny]

[23]

Sygmunt — Zygmunt (Zygmunt I Stary). [przypis redakcyjny]

[24]

ten, co po was — następca tronu, Zygmunt II August. [przypis redakcyjny]

[25]

Niechaj (…) zwierzonego nie wzdawa opieku — niech nie oddaje powierzonej mu odpowiedzialności. [przypis redakcyjny]

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.