Literum
Epoki
Renesans
Księgi pierwsze
Pieśń XIX (Żal mi cię, niebogo...)

Pieśń XIX (Żal mi cię, niebogo...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Pieśń
Czytanie: ok. 1 min czytania

Czytaj Otwórz w aplikacji

Żal mi cię, niebogo,

Że nie masz nikogo,

Co by cię przestrzegł; słuchaj ale mało [2],

A potym uczyń, coć sie będzie zdało.

Bodaj sie przepadło

To twoje źwierciadło:

Bo tobą szali, a ty sie nie czujesz [3],

Dawno sie nie swej twarzy przypatrujesz.

Popatrz miedzy szoty

prawdziwszej roboty [4]:

Ujźrzysz tam i płeć [5] chropawą, i zęby

Nieprawie [6] białe, jeno uchyl gęby [7].

Więc i lat tak snadnie [8]

Mamka-ć nie ukradnie [9];

Bo łacno zliczysz pod oczyma karby [10],

Tego nie zetrą i weneckie farby [11].

Aż sie za cię wstydzę,

Gdy cię w tańcu widzę.

Ano wiem, czemuś mi sie nie udała [12]:

Prosto jakobyś młodym przyganiała [13].

Takżeć i te stroje

Jakoby nie twoje;

Tyś sie ubrała prawie wedle świata,

A to za krzywdę biorą twoje lata [14].

Nie przeciw sie [15] Zosi,

Bo tę miłość nosi,

Że musi skakać jako sarna w lesie;

A nie sromota, co komu czas niesie.

Tobie na twe lata

Czas poprzestać świata [16];

Cudniej [17] ci będzie prząść kądziel niż w wieńcu

Siedzieć za stołem, babie przy młodzieńcu.

Przypisy

[2]

ale mało — choć przez chwilę. [przypis redakcyjny]

[3]

tobą szali, a ty sie nie czujesz — oszukuje cię, a ty nie dostrzegasz, jak jest z tobą naprawdę. [przypis redakcyjny]

[4]

Popatrz miedzy szoty prawdziwszej roboty — poszukaj między kupcami bardziej prawdomównego wyrobu, tj. lustra („szot” od „Szkot”; Szkoci byli znani w Polsce jako kupcy). [przypis redakcyjny]

[5]

płeć — daw. cera. [przypis redakcyjny]

[6]

nieprawie (starop.) — nie całkiem. [przypis redakcyjny]

[7]

uchyl gęby — otwórz usta („gęba” nie ma w języku szesnastowiecznym znaczenia pejoratywnego). [przypis redakcyjny]

[8]

snadnie — łatwo. [przypis redakcyjny]

[9]

lat (…) / Mamkać nie ukradnie — zwrot różnie tłumaczony: „nie ujmie ci lat to, że młodą osobę przedstawisz jako swoją mamkę” (L. Ślękowa); „niełatwo mamce mówić, że masz mniej lat” (T. Sinko). [przypis redakcyjny]

[10]

karby — zmarszczki. [przypis redakcyjny]

[11]

weneckie farby — luksusowe kosmetyki sprowadzane z Wenecji. [przypis redakcyjny]

[12]

mi się nie udała — nie spodobała mi się. [przypis redakcyjny]

[13]

młodym przyganiać — współzawodniczyć z młodymi. [przypis redakcyjny]

[14]

A to za krzywdę biorą twoje lata — będąc już w takim wieku, wyrządzasz sobie (ściślej: swojemu wiekowi) krzywdę. [przypis redakcyjny]

[15]

Nie przeciw sie — nie naśladuj, nie chciej dorównać. [przypis redakcyjny]

[16]

poprzestać świata — wyrzec się świata. [przypis redakcyjny]

[17]

cudniej* — bardziej stosownie (inny odcień znaczeniowy niż dzisiaj). [przypis redakcyjny]

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.