Literum
Epoki
Renesans
Księgi wtóre
Pieśń I (Przeciwne chmury słońce nam zakryły...)

Pieśń I (Przeciwne chmury słońce nam zakryły...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Pieśń
Czytanie: ok. 2 min czytania

Czytaj Otwórz w aplikacji

Przeciwne [3] chmury słońce nam zakryły

I niepogodne deszcze pobudziły,

Wody z gór szumią, a pienista Wilna [4]

Już brzegom silna [5].

Strach patrzać na to częste połyskanie;

A prze to srogie obłoków trzaskanie,

Kładą sie lasy, a piorun, gdzie zmierzy,

Źle nie uderzy.

Zakładaj korab’[6], cieśla nauczony [7],

A kto wie, jesli nie wrócą sie ony

Nieszczęsne czasy, kiedy powódź była

Świat zatopiła.

Sześć niedziel w ten czas lał deszcz nie przestając,

A ziemia, nowe źrzódła pobudzając,

Rzek przymnażała, tak iż morskie wały [8]

Wylać musiały.

Z ludźmi pospołu i miasta, i grody

Nieuśmierzone zatopiły wody;

Nie wysiedział sie pasterz z bydłem w cale [9]

Na żadnej skale.

Ryby po górach wysokich pływały,

Gdzie ledwe przedtym pióra donaszały

Mężnej orlice, gdy do miłych dzieci

Z obłowem [10] leci.

Ale na ten czas i matkę, i syny

Pożarła woda, i wszystek źwierz iny;

Sam Noe został, przy nim żona tylko

A dziatek kilko.

Nieżyzne w cnotę to tam były lata,

Gdzie ledwe jeden ze wszytkiego świata

Nalezion, co go Bóg w cale zachował,

Gdy nierząd psował [11].

Ten, będąc z łaski Pańskiej ostrzeżony,

Zbudował sobie korab’ niezmierzony [12],

Na którym pływał czasu złej przygody

Po wierzchu wody.

A wszyscy inszy nagle zagarnieni

I w głębokościach morskich zatopieni;

Niebo a morze, te dwie rzeczy były

Świat zastąpiły [13].

A kiedy sie już prawie [14] dosyć zstało

Pańskiemu gniewu, po trosze spadało

Wielkiego morza, aż za czasem [15] skały

Z wody wyźrzały.

Potym i zbytnie zawarły sie zdroje,

A bystre rzeki wpadły w brzegi swoje;

Ziemia ku słońcu pełne ciężkiej rosy

Rozwiła włosy.

A trupy wkoło straszliwe leżały,

Ludzie i bydło, wielki źwierz i mały;

Pełne ich morza, pełne brzegi były,

Boga ruszyły [16].

I rzekł Noemu: «Już teraz na ziemię

Występuj śmiele i z tobą twe plemię [17];

Oto ja znowu przyodzieję lasy

Na wieczne czasy.

I będzie, jako po te lata wszytki,

Ziemia dawała wszelakie użytki;

Mnóżcie sie, niech świat spustoszały wszędzie

Znowu osiędzie [18].

A w tym upewniam każdą żywą duszę,

Że nigdy potym takich wód nie wzruszę [19],

Które by miały ziemię opanować

I świat zepsować.

Włożę na niebo znakomitą [20] pręgę,

Którą gdy ujźrzę, wspomnię na przysięgę,

Że mam hamować niezwyczajną wodę

I nie zawiodę».

Pomni sie [21], lutni! Nie twojej to głowy [22]

Wspominać Boga żywego rozmowy;

Każ ty nam zasieść przy ciepłym kominie,

Aż zły czas minie.

Przypisy

[3]

przeciwny (daw.) — nieprzyjazny. [przypis redakcyjny]

[4]

Wilna — Wilejka, dopływ Wilii. [przypis redakcyjny]

[5]

brzegom silna — zagraża brzegom. [przypis redakcyjny]

[6]

zakładaj korab’ — zaczynaj budować okręt (arkę). [przypis redakcyjny]

[7]

nauczony (daw.) — doświadczony, biegły w swym fachu. [przypis redakcyjny]

[8]

wał (daw.) — fala. [przypis redakcyjny]

[9]

Nie wysiedział sie (…) w cale — nie przetrwał, nie uszedł z życiem. [przypis redakcyjny]

[10]

obłów — połów, zdobycz; por. pokrewny współcz. wyraz: obłowić się. [przypis redakcyjny]

[11]

Bóg (…) nierząd psował — zwalczał zepsucie, grzech. [przypis redakcyjny]

[12]

niezmierzony — bardzo wielki. [przypis redakcyjny]

[13]

świat zastąpiły — pokryły świat, czyli stały się całym światem. [przypis redakcyjny]

[14]

prawie (starop.) — należycie. [przypis redakcyjny]

[15]

za czasem — z czasem. [przypis redakcyjny]

[16]

Boga ruszyły — wzruszyły Boga. [przypis redakcyjny]

[17]

plemię (starop.) — potomstwo. [przypis redakcyjny]

[18]

osiędzie — zaludni się (por. pokrewne: osiąść gdzieś na stałe; osadnik). [przypis redakcyjny]

[19]

wzruszyć (daw.) — pobudzić do ruchu. [przypis redakcyjny]

[20]

znakomity* (daw.) — widoczny. [przypis redakcyjny]

[21]

pomni sie — opamiętaj się. [przypis redakcyjny]

[22]

nie twojej to głowy — to nie na twoją głowę, to przekracza twoje możliwości rozumienia. [przypis redakcyjny]

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.