Literum
Epoki
Renesans
Księgi wtóre
Pieśń XIII (Panu dzięki oddawajmy...)

audiobook

Pieśń XIII (Panu dzięki oddawajmy...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Pieśń
Czytanie: ok. 1 min czytania
Nagranie: 2 min

CzytajOtwórz w aplikacji

Panu dzięki oddawajmy,

Jego łaskę wspominajmy,

Który hardym miesza rzeczy,

A skromne ma na swej pieczy.

On hardy, nieunoszony [3],

On tyran północnej strony [4],

Któremu, jako sam mniema,

Świat tak wielki równia nie ma,

Car moskiewski plac mężnemu

Puścił [5] królowi polskiemu [6];

Nie oparł sie aż o lody

Niepławnej [7] północnej wody.

Granic i zamków budownych [8]

Odbieżał, i miast warownych;

Płatna to, kiedy o duszę [9],

I sam go obmówić [10] muszę.

Obróć swój koń prędkonogi,

Nieścigniony care [11] drogi.

Chcesz być groźnym, a uciekasz;

Jesliś płochy [12], hardzie nie każ [13].

Teraz był czas porokować [14],

Komu szłyk naprzód zdejmować [15];

Teraz sie było dowiadać,

Kto ma naprzód z konia spadać.

Bóg pomóż, królu jedyny

Szerokiej polskiej krainy;

Umiesz ty hardym dogodzić

Ani sie im dasz rozwodzić [16].

Zdjąłeś maszkarę [17] butnemu

Tyranowi moskiewskiemu;

Okazałeś, że nie kąsa,

Chocia to [18] porożem [19] wstrząsa.

W zamcech nadzieję pokładał,

Ale i tych prędko stradał.

Nie przyszło mu do odsieczy;

Głowy ostrzec [20] barziej k rzeczy [21].

Znowu tedy, skąd był wyszedł,

W ręce polskie Połock przyszedł,

Za powodem szczęśliwego

Stefana, króla polskiego.

Nie pomogły kule częste,

Zręby [22] mocne, baszty gęste:

Puściły żelazne brony [23].

A ty, królu niezmożony,

Nie tylko zamki budowne

I twierdze bierzesz warowne,

Ale co chwalniejsza [24] w tobie,

Jesteś silen i sam sobie [25].

Nie puściłeś wódz gniewowi,

Łaskęś nieprzyjacielowi

Uczynił; masz i dzielnością,

Masz już nadeń [26] i ludzkością.

Zdrów bądź, królu niezwalczony.

Ciebie moje wdzięczne strony [27]

Nie zmilczą miedzy sławnemi

Bohatery walecznemi.

Przypisy

[3]

nieunoszony — nieobłaskawiony, niepokorny. [przypis redakcyjny]

[4]

tyran północnej strony — Iwan Groźny. [przypis redakcyjny]

[5]

plac (…) / Puścił — ustąpił miejsca. [przypis redakcyjny]

[6]

królowi polskiemu — chodzi o Stefana Batorego. [przypis redakcyjny]

[7]

niepławny — nie nadający się do żeglugi. [przypis redakcyjny]

[8]

budowny (starop.) — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny]

[9]

Płatna to, kiedy o duszę — opłaci się, warto (to zrobić), gdy chodzi o duszę (tj. o życie). [przypis redakcyjny]

[10]

obmówić* (starop.) — usprawiedliwić. [przypis redakcyjny]

[11]

care — carze (forma rzadka, może celowy rusycyzm); nieraz uważano to za pomyłkę druku. [przypis redakcyjny]

[12]

płochy — płochliwy, bojaźliwy. [przypis redakcyjny]

[13]

hardzie nie każ — nie zachowuj się (a. nie wypowiadaj się, por. kazać: mówić) hardo (tj. wyniośle, butnie). [przypis redakcyjny]

[14]

porokować — podyskutować, porozmawiać (tak w wyd. Pieśni trzech; w pierwodruku Pieśni: prorokować). [przypis redakcyjny]

[15]

szłyk — wysoka futrzana czapka, szpiczasto zakończona; znaczenie wersu: kto powinien się pierwszy kłaniać (aluzja do niezdecydowania w rokowaniach pokojowych). [przypis redakcyjny]

[16]

rozwodzić — tu: rozprzestrzeniać się, panoszyć. [przypis redakcyjny]

[17]

maszkara (daw.) — maska. [przypis redakcyjny]

[18]

chocia to (starop.) — mimo że. [przypis redakcyjny]

[19]

poroże — rogi. [przypis redakcyjny]

[20]

głowy ostrzec — uchronić głowę. [przypis redakcyjny]

[21]

k rzeczy (starop.) — odpowiednio (do rzeczy), słusznie. [przypis redakcyjny]

[22]

zręby — szańce. [przypis redakcyjny]

[23]

brona (daw.) — brama. [przypis redakcyjny]

[24]

co chwalniejsza — co bardziej godne pochwały. [przypis redakcyjny]

[25]

Jesteś silen i sam sobie — i sam nad sobą panujesz. [przypis redakcyjny]

[26]

masz (…) nadeń — przewyższasz go. [przypis redakcyjny]

[27]

strony — struny. [przypis redakcyjny]

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.