Literum
Lektury szkolne
Klasy 7–8
Treny
Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe)

Klasy 7–8 Matura podstawowa Matura rozszerzonaaudiobook

Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Tren
Czytanie: ok. 1 min czytania
Nagranie: 1 min

CzytajOtwórz w aplikacji

Wszytki [2] płacze, wszytki łzy Heraklitowe [3]

I lamenty, i skargi Symonidowe [4],

Wszytki troski na świecie, wszytki wzdychania

I żale, i frasunki [5], i rąk łamania,

Wszytki a wszytki zaraz [6] w dom sie mój noście [7],

A mnie płakać mej wdzięcznej [8] dziewki [9] pomoście [10],

Z którą mię niepobożna [11] śmierć rozdzieliła

I wszytkich moich pociech [12] nagle zbawiła [13].

Tak więc smok [14], upatrzywszy gniazdo kryjome [15],

Słowiczki liche zbiera [16], a swe łakome

Gardło pasie [17]; tym czasem matka szczebiece [18]

Uboga [19], a na zbójcę co raz sie miece [20].

Prózno [21], bo i na samę okrutnik zmierza [22],

A ta nieboga [23] ledwe [24] umyka pierza [25].

«Prózno płakać» — podobno drudzy rzeczecie.

Cóż, prze Bóg żywy [26], nie jest prózno na świecie?

Wszystko prózno; macamy, gdzie miękcej w rzeczy,

A ono [27] wszędy [28] ciśnie: błąd wiek człowieczy [29].

Nie wiem, co lżej [30]: czy w smutku jawnie żałować [31],

Czyli sie z przyrodzeniem [32] gwałtem [33] mocować [34].

Przypisy

wszytki (starop.) — wszystkie. [przypis redakcyjny]

łzy Heraklitowe — Heraklit z Efezu (ok. 540–480 r. p.n.e.), filozof gr., w swoich dziełach często rozpaczał nad ludzkim losem. [przypis redakcyjny]

lamenty (…) Simonidowe — Simonides z Keos (ok. 556–468 r. p.n.e.), poeta gr., autor wielu utworów lamentacyjnych. [przypis redakcyjny]

frasunk a. frasunek (starop.) — zgryzota, smutek, strapienie. [przypis redakcyjny]

zaraz (starop.) — razem. [przypis redakcyjny]

w dom sie mój noście — zmierzajcie, przybywajcie do mojego domu. [przypis redakcyjny]

wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

płakać dziewki — opłakiwać dziewkę. [przypis redakcyjny]

pomoście — pomóżcie (zob. rym: „noście — pomoście”). [przypis redakcyjny]

niepobożny* (starop.) — postępujący źle, nie „po Bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]

pociecha (daw.) — radość i nadzieja; pocieszenie. [przypis redakcyjny]

zbawić* (starop.) — pozbawić. [przypis redakcyjny]

smok — potwór, wąż. [przypis redakcyjny]

kryjomy (starop.) — ukryty (dziś mówi się jeszcze po kryjomu, czyli: skrycie). [przypis redakcyjny]

zbierać — tu w znaczeniu: „wybierać” (z gniazda). [przypis redakcyjny]

gardło pasie — napełnia gardło (dziś mówi się: pasie brzuch). [przypis redakcyjny]

szczebiece (forma starop.) — szczebioce, szczebiota. [przypis redakcyjny]

ubogi* (starop.) — nieszczęśliwy. [przypis redakcyjny]

miece sie (forma starop.) — miota się, rzuca się. [przypis redakcyjny]

prózno (starop.) — próżno, na próżno. [przypis redakcyjny]

na samę (…) zmierza — zmierza ku (niej) samej. [przypis redakcyjny]

nieboga (daw.) — biedaczka, nieszczęsna. [przypis redakcyjny]

ledwe (starop.) — ledwo, ledwie. [przypis redakcyjny]

umyka pierza — przez umknięcie ocala pierze, umyka z pierzem, tj. ratuje się. [przypis redakcyjny]

prze (starop.) — przez; prze Bóg żywy: na Boga żywego, przez Boga żywego. [przypis redakcyjny]

macamy, gdzie miękcej w rzeczy, a ono… — macamy (dotykamy), gdzie rzekomo jest bardziej miękko, a tymczasem… [przypis redakcyjny]

wszędy (starop.) — wszędzie. [przypis redakcyjny]

błąd wiek człowieczy — błądzeniem jest życie ludzkie. [przypis redakcyjny]

co lżej — co lżejsze, co przynosi większą ulgę. [przypis redakcyjny]

żałować (starop.) — cierpieć, boleć, opłakiwać, żalić się. [przypis redakcyjny]

przyrodzenie* (daw.) — to, co jest przyrodzone człowiekowi, natura. [przypis redakcyjny]

gwałt (daw.) — w wyrażeniu: robić coś gwałtem, czyli siłą, przemocą. [przypis redakcyjny]

mocować się — walczyć tak, jak walczą z sobą zapaśnicy. [przypis redakcyjny]

Inne lektury: klasy 7–8, renesans

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.