Literum
Lektury szkolne
Klasy 7–8
Treny
Tren IV. (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)

Klasy 7–8 Matura podstawowa Matura rozszerzonaaudiobook

Tren IV. (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Tren
Czytanie: ok. 1 min czytania
Nagranie: 1 min

CzytajOtwórz w aplikacji

Zgwałciłaś [2], niepobożna [3] śmierci, oczy moje,

Żem widział umierając [4] miłe dziecię swoje.

Widziałem, kiedyś trzęsła owoc niedordzały [5],

A rodzicom nieszczesnym serca sie krajały [6].

Nigdyć by ona była bez wielkiej żałości

Mojej umrzeć nie mogła, nigdy bez ciężkości [7]

I serdecznego bolu, w którymkolwiek lecie [8]

Mnie by smutnego była odbiegła [9] na świecie;

Alem ja już z jej śmierci nigdy żałościwszy,

Nigdy smutniejszy nie mógł być ani teskliwszy [10].

A ona (by był Bóg chciał) dłuższym wiekiem swoim

Siła [11] pociech przymnożyć [12] mogła oczom moim.

A przynamniej [13] tym czasem mogłem był odprawić

Wiek swój [14] i Persefonie [15] ostatniej [16] sie stawić [17],

Nie uczuwszy na sercu tak wielkiej żałości,

Której równia [18] nie widzę w tej tu śmiertelności [19].

Nie dziwuję Nijobie [20], że na martwe ciała

Swoich namilszych dziatek [21] patrząc, skamięniała [22].

Przypisy

[2]

zgwałcić (daw.) — zadać gwałt, postąpić wbrew prawu i powinności, zbeszcześcić coś, uczynić krzywdę wbrew prawu. [przypis redakcyjny]

[3]

niepobożny (starop.) — postępujący źle, nie „po bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]

[4]

umierając (starop. forma imiesłowu) — umierające. [przypis redakcyjny]

[5]

niedordzały (starop.) — niedojrzały. [przypis redakcyjny]

[6]

rodzicom (…) serca się krajały — byli bardzo smutni, zrozpaczeni. [przypis redakcyjny]

[7]

ciężkość* (starop.) — męka, wielki ból, wielkie zmartwienie. [przypis redakcyjny]

[8]

lato (starop.) — wiek, rok życia; w którymkolwiek lecie: w którymkolwiek roku życia, w jakimkolwiek wieku. [przypis redakcyjny]

[9]

mnie by odbiegła — opuściłaby mnie, zostawiłaby mnie swojemu losowi. [przypis redakcyjny]

[10]

teskliwszy (starop.) — bardziej bolejący. [przypis redakcyjny]

[11]

siła* (starop.) — wiele. [przypis redakcyjny]

[12]

przymnożyć (starop.) — sprawić, by ktoś miał czegoś więcej. [przypis redakcyjny]

[13]

przynamniej (starop.) — przynajmniej. [przypis redakcyjny]

[14]

odprawić (…) wiek swój (starop.) — zakończyć swoje życie. [przypis redakcyjny]

[15]

Persefona — tu: uosobienie śmierci. [przypis redakcyjny]

[16]

ostatniej — tu: ostatecznej; śmierć jest ostatnim kresem człowieka. [przypis redakcyjny]

[17]

stawić sie — przyjść dobrowolnie; Persefonie ostatniej sie stawić: stanąć przed Persefoną (śmiercią). [przypis redakcyjny]

[18]

rówień (starop.; tu forma D. lp: równia) — coś równego. [przypis redakcyjny]

[19]

w tej tu śmiertelności — na tym świecie podległym śmierci. [przypis redakcyjny]

[20]

Nijobie — forma wyrazu Niobe przekształconego tak dla rytmu; Nie dziwuję Nijobie: nie dziwię się Niobe; nie mam za złe Niobe. Niobe: w mit. gr. córka Tantala i żona króla tebańskiego Amfiona miała czternaścioro dzieci i wyśmiewała się z Latony, która miała tylko dwoje, Apolla i Artemidę. Latona nakazała swym dzieciom pomścić tę zniewagę i zamordować synów i córki Niobe. Niepocieszona Niobe zapłakała się na śmierć i została zamieniona w kamień, z którego płynęła woda przypominająca jej łzy. [przypis redakcyjny]

[21]

dziatki (daw.) — dzieci. [przypis redakcyjny]

[22]

skamięniała (starop.) — skamieniała. [przypis redakcyjny]

Inne lektury: klasy 7–8, renesans

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.