Literum
Lektury szkolne
Klasy 7–8
Treny
Tren VIII. (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)

Klasy 7–8 Matura podstawowa Matura rozszerzonaaudiobook

Tren VIII. (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Tren
Czytanie: ok. 1 min czytania
Nagranie: 2 min

CzytajOtwórz w aplikacji

Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim,

Moja droga Orszulo, tym zniknienim [2] swoim.

Pełno nas, a jakoby nikogo nie było:

Jedną maluczką duszą [3] tak wiele ubyło.

Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała,

Wszytkiś w domu kąciki [4] zawżdy pobiegała [5].

Nie dopuściłaś nigdy matce sie frasować [6]

Ani ojcu myśleniem zbytnim głowy psować [7],

To tego, to owego wdzięcznie [8] obłapiając [9]

I onym swym uciesznym śmiechem zabawiając.

Teraz wszytko umilkło, szczere [10] pustki w domu,

Nie masz zabawki [11], nie masz rośmiać sie nikomu.

Z każdego kąta [12] żałość człowieka ujmuje [13],

A serce swej pociechy [14] darmo [15] upatruje [16].

Przypisy

[2]

zniknienim (starop.) — zniknieniem, zniknięciem. [przypis redakcyjny]

[3]

dusza* (daw.) — w znaczeniu: „żywe stworzenie”; dawniej duszami nazywano ludzi, np. szlachcic posiadał wieś z określoną ilością dusz, czyli chłopów; jedną (…) duszą (…) ubyło: z jedną duszą ubyło. Jerzy Axer przekonująco dowodził, że jest to niejako odpowiedź na cytat z listu, który otrzymał Cicero od swojego przyjaciela Serwiusza Sulpicjusza. Przyjaciel pytał Cycerona cierpiącego po śmierci córki Tulii: „in unius (Jedną) mulierculae animula (maluczką duszą) [si] iactura facta est (ubyło), tanto opere [commoveris] (tak wiele)?”. Postać i dzieło Cycerona są ważne również w Trenie XVI i XIX. [przypis redakcyjny]

[4]

wszytki kąciki — wszystkie zakamarki, całą przestrzeń domu. [przypis redakcyjny]

[5]

pobiegała — przebiegała. [przypis redakcyjny]

[6]

Nie dopuściłaś (…) matce sie frasować — nie pozwoliłaś, by matka się frasowała, martwiła. [przypis redakcyjny]

[7]

głowy psować (starop. psować: psuć) — martwić się, dręczyć się myślami. [przypis redakcyjny]

[8]

wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

[9]

obłapiać (starop.; tu forma imiesł.: obłapiając) — obejmować. [przypis redakcyjny]

[10]

szczery (tu forma lm: szczere) — prawdziwy. [przypis redakcyjny]

[11]

zabawka* (daw.)— miłe zajęcie, zajęcie przynoszące radość (por. „zabawić się”). [przypis redakcyjny]

[12]

z każdego kąta — zewsząd. [przypis redakcyjny]

[13]

ujmować — chwytać. [przypis redakcyjny]

[14]

swej pociechy — należnej mu pociechy (pociecha to również określenie dziecka. [przypis redakcyjny]

[15]

darmo — na darmo, daremnie, na próżno. [przypis redakcyjny]

[16]

upatrywać (tu forma 3 os. lp: upatruje) — wyglądać, oczekiwać zobaczenia, wypatrywać. [przypis redakcyjny]

Inne lektury: klasy 7–8, renesans

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.