Literum
Lektury szkolne
Klasy 7–8
Treny
Tren XIII. (Moja wdzięczna Orszulo, bodaj ty mnie była...)

Klasy 7–8 Matura podstawowa Matura rozszerzonaaudiobook

Tren XIII. (Moja wdzięczna Orszulo, bodaj ty mnie była...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Tren
Czytanie: ok. 1 min czytania
Nagranie: 2 min

CzytajOtwórz w aplikacji

Moja wdzięczna [2] Orszulo, bodaj ty mnie była

Albo nie umierała lub sie nie rodziła.

Małe pociechy płacę wielkim żalem swoim

Za tym nieodpowiednym pożegnanim [3] twoim.

Omyliłaś mię [4] jako nocny sen znikomy [5],

Który wielkością [6] złota cieszy zmysł [7] łakomy [8],

Potym nagle uciecze [9], a temu na jawi [10]

Z onych skarbów jeno chęć a żądzą [11] zostawi.

Takeś ty mnie, Orszulo droga, uczyniła:

Wielkieś nadzieje w moim sercu roznieciła,

Potymeś mię smutnego nagle odbieżała [12]

I wszytki moje z sobą pociechy zabrała.

Wzięłaś mi, zgoła mówiąc [13], dusze połowicę [14],

Ostatek przy mnie został na wieczną tesknicę [15].

Tu mi kamień, murarze, ciosany połóżcie,

A na nim tę nieszczesną pamiątkę [16] wydróżcie [17]:

ORSZULA KOCHANOWSKA TU LEŻY, KOCHANIE [18]

OJCOWE ALBO RACZEJ PŁACZ I NARZEKANIE.

OPAKEŚ TO, NIEBACZNA [19] ŚMIERCI, UDZIAŁAŁA [20]:

NIE JAĆ ONEJ, ALE MNIE ONA PŁAKAĆ MIAŁA.

Przypisy

[2]

wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

[3]

pożegnanim (starop. forma N.) — pożegnaniem; za tym nieodpowiednim pożegnanim: z powodu tego nie zapowiedzianego, niewłaściwego pożegnania. [przypis redakcyjny]

[4]

omyliłaś mię (starop.) — zwiodłaś mnie, zmyliłaś mnie. [przypis redakcyjny]

[5]

sen znikomy — znikający, nieuchwytny. [przypis redakcyjny]

[6]

wielkość* — wielka ilość. [przypis redakcyjny]

[7]

zmysł — tu w znaczeniu ogólnym: zmysły. [przypis redakcyjny]

[8]

łakomy (daw.) — pożądliwy, chciwy. [przypis redakcyjny]

[9]

uciecze (forma starop.) — ucieknie. [przypis redakcyjny]

[10]

na jawi (forma starop.) — na jawie. [przypis redakcyjny]

[11]

żądza (starop.; tu forma B. lp: żądzą) — namiętne pragnienie. [przypis redakcyjny]

[12]

odbieżała (forma starop.) — odbiegła; por. „bieżeć” [np. Tren XVI: „śmierć (…) k nam bieży”]. [przypis redakcyjny]

[13]

zgoła mówiąc — mówiąc bez ogródek, mówiąc wprost. [przypis redakcyjny]

[14]

dusze połowicę (starop.) — połowę duszy. [przypis redakcyjny]

[15]

tesknica (starop.) — tęsknota, żal. [przypis redakcyjny]

[16]

pamiątka* (daw.) — upamiętniający znak (dziś znaczenie węższe); nieszczęsna pamiątka: znak świadczący o nieszczęściu i upamiętniający je. [przypis redakcyjny]

[17]

wydróżcie (forma starop.) — wyżłóbcie, wyryjcie, wydrążcie. [przypis redakcyjny]

[18]

kochanie — przedmiot miłości, a zarazem miłość. [przypis redakcyjny]

[19]

niebaczny (starop.) — nie mający baczenia na coś, czyli nie zwracający na coś uwagi, nieuważny, tu: nie przestrzegający ustalonego porządku rzeczy. [przypis redakcyjny]

[20]

opakeś to (…) udziałała (starop.) — postąpiłaś na opak, przewrotnie, wbrew naturalnemu porządkowi rzeczy. [przypis redakcyjny]

Inne lektury: klasy 7–8, renesans

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.