Literum
Lektury szkolne
Klasy 7–8
Treny
Tren XIV. (Gdzie te wrota nieszczęsne, któremi przed laty...)

Klasy 7–8 Matura podstawowa Matura rozszerzonaaudiobook

Tren XIV. (Gdzie te wrota nieszczęsne, któremi przed laty...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Tren
Czytanie: ok. 1 min czytania
Nagranie: 1 min

CzytajOtwórz w aplikacji

Gdzie te wrota nieszczesne [2], któremi przed laty

Puszczał sie w ziemię [3] Orfeus [4], szukając swej straty,

Żebych [5] ja też tąż ścieżką swej namilszej córy

Poszedł szukać i on [6] bród mógł przebyć, przez który

Srogi jakiś przewoźnik wozi blade cienie [7]

I w lasy niewesołe cyprysowe [8] żenie [9].

A ty mię nie zostawaj [10], wdzięczna [11] lutni [12] moja,

Ale ze mną pospołu [13] pódź [14] aż do pokoja [15]

Surowego Plutona [16]: owa [17] go [to] łzami,

To temi żałosnemi zmiękczywa [18] pieśniami,

Że mi moję namilszą dziewkę jeszcze wróci,

A ten nieuśmierzony [19] we mnie żal ukróci [20].

Zginąć ci mu nie może; tuć sie wszystkim zostać,

Niech sie tylko niedoszłej [21] jagodzie da dostać [22].

Gdzie by [23] też tak kamienne ten Bóg serce nosił,

Żeby tam smutny człowiek już nic nie uprosił.

Cóż temu rzec?[24] Więc tamże już za jedną drogą [25]

Zostać, a z duszą zaraz [26] zewlec [27] troskę srogą.

Przypisy

[2]

wrota nieszczesne — były one nieszczęsne, gdyż ci którzy przez nie przechodzili byli nieszczęśliwi, gdyż pozbawieni największego dobra: życia. [przypis redakcyjny]

[3]

Puszczał sie w ziemie — wyprawiał się w głąb ziemi, w drogę pod ziemię. [przypis redakcyjny]

[4]

Orfeusz — w mit. gr. poeta tracki, który potrafił poruszyć za pomocą swej muzyki nawet rzeczy nieożywione. Kiedy zmarła jego żona Eurydyka udał się do podziemi i tak oczarował Plutona, że uwolnił on Eurydykę pod warunkiem, że Orfeusz nie odwróci się, dopóki nie wyjdą na ziemię. Kiedy już mieli postawić swe stopy na ziemi, Orfeusz odwrócił się i Eurydyka natychmiast zniknęła. Ogromny żal Orfeusza po powtórnej stracie żony tak rozwścieczył trackie kobiety, że w czasie jednej z orgii z okazji bachanaliów rozerwały go na strzępy. [przypis redakcyjny]

[5]

żebych (starop.) — żebym. [przypis redakcyjny]

[6]

on* — tu: ten. [przypis redakcyjny]

[7]

bród (…) przez który/ Srogi jakiś przewoźnik wozi blade cienie — srogi przewoźnik: Charon. [przypis redakcyjny]

[8]

cyprys — drzewo żałobne, poświęcone przez Rzymian Plutonowi, ponieważ raz ścięte nie odrasta; uważa się, że było kiedyś używane do wyrobu trumien; Grecy i Rzymianie kładli do trumien gałązki cyprysu; jest to drzewo cmentarne. [przypis redakcyjny]

[9]

żenie (forma starop.) — gna, pędzi. [przypis redakcyjny]

[10]

nie zostawaj — nie zostawiaj, nie opuszczaj. [przypis redakcyjny]

[11]

wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

[12]

lutni (starop.; W. lp) — lutnio. [przypis redakcyjny]

[13]

pospołu (daw.) — razem, wespół (por. rzadko już używany wyraz społem: razem). [przypis redakcyjny]

[14]

pódź (forma starop.)— pójdź, chodź. [przypis redakcyjny]

[15]

do pokoja (forma starop.) — do pokoju. [przypis redakcyjny]

[16]

Pluton — w mit. rz. władca świata podziemnego, syn Saturna, brat Jupitera i mąż Prozerpiny (gr. Persefony). [przypis redakcyjny]

[17]

owa (starop.) — słowo wyrażające możliwość, że coś się stanie. [przypis redakcyjny]

[18]

zmiękczywa (forma starop., tzw. liczba podwójna) — zmiękczymy (ja i moja lutnia). [przypis redakcyjny]

[19]

nieuśmierzony (starop.) — taki, który nie da się uśmierzyć, opanować. [przypis redakcyjny]

[20]

ukrócić — zmniejszyć, powstrzymać. [przypis redakcyjny]

[21]

niedoszły (starop.) — niedojrzały. [przypis redakcyjny]

[22]

dostać* (starop.) — dojrzeć. [przypis redakcyjny]

[23]

gdzieby (starop.) — jakżeby, niepodobna by. [przypis redakcyjny]

[24]

Cóż temu rzec? (starop.) — co na to powiedzieć; pytanie retoryczne, sugerujące bezradność. [przypis redakcyjny]

[25]

za jedną drogą — jednocześnie. [przypis redakcyjny]

[26]

zaraz* — jednocześnie, za jednym razem. [przypis redakcyjny]

[27]

zewlec (starop.) — zrzucić, zdjąć. [przypis redakcyjny]

Inne lektury: klasy 7–8, renesans

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.