Literum
Lektury szkolne
Klasy 7–8
Treny
Tren XVII. (Pańska ręka mię dotknęła...)

Klasy 7–8 Matura podstawowa Matura rozszerzonaaudiobook

Tren XVII. (Pańska ręka mię dotknęła...)

Jan Kochanowski

Brak ocen

Epoka: Renesans
Rodzaj: Liryka
Gatunek: Tren
Czytanie: ok. 1 min czytania
Nagranie: 3 min

CzytajOtwórz w aplikacji

Pańska ręka mię dotknęła,

Wszytkę mi radość odjęła.

Ledwie w sobie czuję duszę [2]

I tę podobno dać muszę [3].

Lubo [4] wstając, gore jaśnie [5],

Lubo padnąc, słońce gaśnie [6],

Mnie jednako serce boli,

A nigdy sie nie utoli [7].

Oczu nigdy nie osuszę

I tak wiecznie płakać muszę.

Muszę płakać; o mój Boże,

Kto sie przed Tobą skryć może?

Prózno [8] morzem nie pływamy,

Prózno w bitwach nie bywamy:

Ugodzi nieszczeście wszędzie,

Choć podobieństwa [9] nie będzie.

Wiódłem [10] swój żywot tak skromnie,

Że ledwie kto wiedział o mnie,

A zazdrość i złe przygody

Nie miały mi w co dać szkody [11].

Lecz Pan, który gdzie tknąć [12] widzi,

A z przestrogi [13] ludzkiej szydzi,

Zadał mi raz [14] tym znaczniejszy [15],

Czymem już był bezpieczniejszy [16].

A rozum, który w swobodzie [17]

Umiał mówić o przygodzie,

Dziś ledwe sam wie o sobie:

Tak mię podparł w mej chorobie.

Czasem by sie chciał poprawić,

A mnie ciężkiej troski zbawić,

Ale gdy siędzie na wadze,

Żalu ruszyć nie ma władze [18].

Prózne to ludzkie wywody,

Żeby szkodą nie zwać szkody;

A kto sie w nieszcześciu śmieje,

Ja bych tak rzekł, że szaleje.

Kto zaś na płacz lekkość wkłada [19],

Słyszę dobrze, co powiada,

Lecz sie tym żal nie hamuje [20],

Owszem, więtszy przystępuje.

Bo mając zranioną duszę,

Rad i nierad płakać muszę;

Co snaść nie cześć, to ku szkodzie

I zelżywość [21] serce bodzie.

Lekarstwo to, prze Bóg żywy [22],

Ciężkie na umysł troskliwy [23];

Kto przyjaciel zdrowia mego,

Wynajdzi [24] co wolniejszego [25].

A ja zatym łzy niech leję,

Bom stracił wszytkę nadzieję,

By mnie rozum miał ratować,

Bóg sam mocen [26] to hamować.

Przypisy

[2]

Ledwie (…) czuję duszę — ledwie żyję. [przypis redakcyjny]

[3]

i tę [duszę] oddać muszę — muszę oddać życie, umrzeć. [przypis redakcyjny]

[4]

Lubo (…) lubo — Czy (…) czy. [przypis redakcyjny]

[5]

gore jasnie — jasno goreje, płonie, świeci. [przypis redakcyjny]

[6]

padnąc (…) gaśnie — gaśnie zapadając (za horyzont), zachodząc. [przypis redakcyjny]

[7]

utolić (tu forma 3 os. lp cz. przysz.: utoli) — utulić, ukoić. [przypis redakcyjny]

[8]

prózno — na próżno. [przypis redakcyjny]

[9]

podobieństwo* — możliwość, prawdopodobieństwo. [przypis redakcyjny]

[10]

wiódłem — wiodłem. [przypis redakcyjny]

[11]

nie miały mi w co dać szkody — nie miały powodu, by mi uczynić szkodę. [przypis redakcyjny]

[12]

tknąć — doświadczyć. [przypis redakcyjny]

[13]

przestrogi* — ostrożności. [przypis redakcyjny]

[14]

raz — cios (por. razić, otrzymywać razy). [przypis redakcyjny]

[15]

znaczniejszy — większy, dotkliwszy. [przypis redakcyjny]

[16]

Czymem już był bezpieczniejszy — im bardziej czułem się bezpieczny. [przypis redakcyjny]

[17]

w swobodzie — gdy był wolny (swobodny) od trosk i cierpień. [przypis redakcyjny]

[18]

gdy siędzie na wadze (…) ma władze — gdy żal i rozum umieścimy na szalach wagi, rozum nie przeważy. [przypis redakcyjny]

[19]

na płacz lekkość wkłada — lekceważy płacz. [przypis redakcyjny]

[20]

sie (…) żal nie hamuje — żal nie zmniejsza się. [przypis redakcyjny]

[21]

nie cześć, zelżywość — despekt, dyshonor. [przypis redakcyjny]

[22]

prze Bóg żywy — przez Boga żywego, na Boga żywego. [przypis redakcyjny]

[23]

troskliwy* — strapiony, zatroskany, ten, który ma wiele trosk. [przypis redakcyjny]

[24]

wynajdzi (starop.; daw. forma W. lp) — wynajdź. [przypis redakcyjny]

[25]

wolniejszy — łagodniejszy, lepszy. [przypis redakcyjny]

[26]

mocen — ma moc, siłę. [przypis redakcyjny]

Inne lektury: klasy 7–8, renesans

Tekst i nagranie pochodzą z serwisu Wolne Lektury, domena publiczna lub wolna licencja. Podział tekstu na części udostępniamy na tych samych warunkach. Wesprzyj Wolne Lektury.