Motyw: cnota w literaturze

Państwo

Platon · 9 fragmentów

Więc kiedy mowa o ludziach niebogatych, którzy ciężko znoszą starość, to wychodzi na to samo, co w tym powiedzeniu, że ani człowiek przyzwoity w nędzy zbyt łatwo nie będzie mógł starości znosić, ani też nieprzyzwoity…Księga pierwsza — przejdź do fragmentu

Więc naprzód niesprawiedliwy niech tak postępuje, jak dzielni zawodowcy. Na przykład sternik najlepszy albo lekarz tak samo zawsze rozróżnia to, co nie jest możliwe w jego sztuce, i to, co jest możliwe. I do jednego…Księga druga — przejdź do fragmentu

Więc czy mamy tylko na poetów uważać i zmuszać ich, by w swych poematach odzwierciedlali rysy dobrego charakteru albo nie pracowali u nas w ogóle, czy też innych wytwórców musimy też pilnować i nie pozwalać im, żeby…Księga trzecia — przejdź do fragmentu

Antygona

Sofokles · 1 fragment

A sił potęgę, które w duszy tleją, / Popchnie on zbrodni lub cnoty koleją; / Jeżeli prawa i bogów cześć wyzna. / To hołd mu odda ojczyzna; / A będzie jej wrogiem ten, który nie z bogiem / Na cześć i prawość się ciska.…przejdź do fragmentu

Hamlet

William Shakespeare (Szekspir) · 7 fragmentów

Uważ, jaka hańba / Grozi twej sławie, jeśli łatwowiernie / Poszeptom jego podasz ucho, serce / Sobie uwięzisz i skarb niewinności / Otworzysz jego zapędom bez wodzy. / Strzeż się, Ofelio, strzeż się, luba siostro; / I…AKT PIERWSZY — przejdź do fragmentu

Treść tej nauki postawię na straży / Mojego serca. Nie idź jednak, bracie, / Za śladem owych fałszywych doradców, / Którzy nam stromą i ciernistą ścieżkę / Cnoty wskazują, a sami tymczasem / Kroczą kwiecistym szlakiem…AKT PIERWSZY — przejdź do fragmentu

Stryj! Nie zawiodły mnie przeczucia moje. / / DUCH Ten to bezwstydny, cudzołożny potwór / Zdradnymi dary, czarami wymowy / (Przeklęte dary, przeklęta wymowa, / Która tak może złudzić!) ku sromocie / Potrafił skłonić…AKT PIERWSZY — przejdź do fragmentu

Próby: Próby. Księga pierwsza

Michel de Montaigne · 4 fragmenty

Z praw tyczących zmarłych, bardzo słuszne wydaje mi się to, które postanawia, aby uczynki władców roztrząsano po ich śmierci. Są oni równymi, jeśli nie zwierzchnimi prawom: owo, czego sprawiedliwość nie mogła szukać na…Rozdział III. Uczucia nasze wybiegają poza nas — przejdź do fragmentu

Niech sobie mówią, co chcą, w cnocie nawet ostatecznym celem naszych dążeń jest rozkosz. Z rozmysłu klekocę im nad uszami słowem, które tym panom tak bardzo nie do smaku; jeśli bowiem oznacza ono jakoweś najwyższe…Rozdział XIX. Jako filozofować znaczy uczyć się umierać — przejdź do fragmentu

Włoży mu w głowę tę nową naukę: że wartość i doskonałość prawdziwej cnoty leży w łatwości, pożytku i rozkoszy jej praktyk; które tak dalekie są od wszelkiej trudności, że dostępne bywają zarówno dzieciom jak dorosłym…Rozdział XXV. O wychowaniu dzieci — przejdź do fragmentu

Gargantua i Pantagruel

François Rabelais · 3 fragmenty

Całe ich życie było ustanowione nie wedle praw, statutów lub reguł, jeno wedle wolnej woli i własnego uznania. Wstawali z łoża, kiedy im się zdało; pili, jedli, pracowali, spali, kiedy im przyszła ochota. Nikt ich nie…Rondo — przejdź do fragmentu

Mówiłem wam już i jeszcze raz powtarzam, iż był to najlepszy człeczyna, jaki kiedykolwiek przypasywał szablę do boku. Każdą rzecz brał z dobrej strony, każdy uczynek tłumaczył na dobre, nigdy się nie frasował, nigdy się…Czynów i rzeczeń heroicznych bogobojnego Pantagruela, ułożona przez mistrza Franciszka Rabelego doktora medycyny i gwardiana Wysp Hierejskich — przejdź do fragmentu

— Pojeść, to się rozumie — rzekł Odźwiernik — i takoż dobrze popić: trochę jedno, trochę drugie, na przemian. Nie masz nic kosztowniejszego jak czas; użyjmyż go tedy do zacnych uczynków.Heroicznych czynów i rzeczeń dobrego Pantagruela ułożona przez Mistrza Franciszka Rabelego, doktora medycyny — przejdź do fragmentu

Próby: Próby. Księga druga

Michel de Montaigne · 3 fragmenty

My, podobnie jak wielu sąsiadów, mamy ordery rycerskie, ustanowione jeno w tym celu. Jest to, wierę, bardzo dobry i korzystny obyczaj, taki sposób uznania cnoty rzadkich i wyśmienitych mężów i zadowolenia ich, i…Rozdział VII. O nagrodach czci — przejdź do fragmentu

Można by tu pomieścić coś ku rozważeniu męstwa i różnicy tej cnoty od innych; ale ponieważ Plutarch często porusza ten przedmiot, zadawałbym sobie próżny trud, przytaczając jego własne racje. Jest to rzecz godna uwagi…Rozdział VII. O nagrodach czci — przejdź do fragmentu

A cóż nam powie w tej potrzebie filozofia? „Abyśmy się trzymali praw swego kraju”: to znaczy, tego falującego morza mniemań ludu albo książęcia, które odmalują mi sprawiedliwość w tylu barwach i przekształcą ją w tyle…Rozdział XII. Apologia Rajmunda Sebond — przejdź do fragmentu

Kazania sejmowe

Piotr Skarga · 2 fragmenty

Ma być zasługom zapłata, ale cnota nie ma być najemna, ale sprawiedliwa i skłonna do tego, co Pan Bóg i zakon jego, i dobry rozum każe. Możeć się i na zapłatę obejrzeć, ale niebieską naprzód, a potym na tę doczesną.…Kazanie wtóre. O miłości ku ojczyznie i o pierwszej chorobie Rzeczypospolitej, która jest z nieżyczliwości ku ojczyźnie — przejdź do fragmentu

A napilniej prawa cnotę ludzką szczepić i onę polewać, i obronę jej wszelaką dawać mają; bo to jest koniec każdej zwierzchności, aby ludzie dobre et bonos cives czyniła. Gdyż to jest nawiętsze szczęście każdego…Kazanie siódme. O prawach niesprawiedliwych abo o piątej chorobie Rzeczypospolitej — przejdź do fragmentu

Próby: Próby. Księga trzecia

Michel de Montaigne · 2 fragmenty

Nie ma również cnoty, która by nie radowała natury zacnej i dobrej. Zaiste, jest jakoweś własne zadowolenie w dobrym czynieniu, które nas cieszy w nas samych; jakaż szlachetna duma, która towarzyszy dobremu sumieniu.…Rozdział II. O żalu — przejdź do fragmentu

Nakazuję mej duszy, aby i na boleść, i na rozkosz patrzała wzrokiem jednako umiarkowanym, eodem enim vitio est effusio animi in laetida, quo in dolore contractio, i stałym: ale na jedną wesoło, a na drugą surowo, i…Rozdział XIII. O doświadczeniu — przejdź do fragmentu

Faust: część pierwsza

Johann Wolfgang von Goethe · 3 fragmenty

Jak mi Bóg miły, śliczne dziecię! / tak pięknej nie spotkałem w świecie, / skromna, cnotliwa, bardzo zgrabna, / zalotna nieco i powabna; / różowość warg, jagód pogoda / urzekła mnie do cna uroda; / a oczka skrywa jak…POCZYNA SIĘ TRAGEDIA — przejdź do fragmentu

MEFISTOFELES Ta? — wraca wprost od spowiednika, / przewiny zmazał jej i błędy — / po prawdzie żadne! sam słyszałem, / ukryty za konfesjonałem; / cóż to za spowiedź? sama cnota! / Tu, bracie, na nic ma robota!POCZYNA SIĘ TRAGEDIA — przejdź do fragmentu

O tak! z słusznością mówisz: „precz”! / Często cnotliwe uszka parzy, / o czym cnotliwe serce — marzy!POCZYNA SIĘ TRAGEDIA — przejdź do fragmentu

Kordian

Juliusz Słowacki · 2 fragmenty

Wrzucić do kotła dyjament, / Dyjament w ogniu topnieje; / Wylać sekretny atrament / Z Talleyranda kałamarza, / Co w niewidzialność blednieje / Od okularów rozsądku… / I dąć w kocioł… w kotła wrzątku / Obaczemy, co się…PRZYGOTOWANIE — przejdź do fragmentu

Loch podziemny w kościele Św. Jana, wkoło trumny królów polskich, w głębi mały ołtarz. Przed ołtarzem stół okrągły — jedna lampa i krzesło. Prezes spisku sam jeden siedzi za stołem — w czarnej masce i z siwymi jak śnieg…AKT TRZECI. SPISEK KORONACYJNY — przejdź do fragmentu

Dziady. Poema: Dziady, część III

Adam Mickiewicz · 2 fragmenty

Wywiedli Janczewskiego; — poznałem, oszpetniał, / Sczerniał, schudł, ale jakoś dziwnie wyszlachetniał. / Ten przed rokiem swawolny, ładny chłopczyk mały, / Dziś poglądał z kibitki, jak z odludnej skały / Ów Cesarz!…AKT I — przejdź do fragmentu

SENATOR tańcząc, do Gubernatorowej / Chcę zrobić znajomość Starosty, / On piękną żonę, córkę ma; / Ale zazdrosny — / / GUBERNATOR biegąc za Senatorem / To człek prosty; / Niech Pan to na nas zda. / podchodzi do Starosty…AKT I — przejdź do fragmentu

Balladyna

Juliusz Słowacki · 1 fragment

Mnodzy nasi rycerze przeszli pod namioty / Jasnego oszukańca, lecz Bóg patrzy z nieba / W serca ludzkie; nam zdrajców przekupnych nie trzeba.AKT PIĄTY — przejdź do fragmentu

Potop: tom drugi

Henryk Sienkiewicz · 15 fragmentów

Po chwili pan wojewoda witebski wjechał w krąg światła na czele swych oficerów, mając i pana Wołodyjowskiego przy boku. Był to człowiek już w wieku poważnym, średniej tuszy, o twarzy niepięknej, ale rozumnej i…Rozdział VI — przejdź do fragmentu

— Ja szukam fortuny tam, gdzie ją znaleźć mogę — rzekł Wrzeszczowicz — a że ten naród ginie, nie potrzebuję się o to więcej troszczyć od niego samego. Zresztą choćbym się troszczył, nic by to nie pomogło, bo oni zginąć…Rozdział XI — przejdź do fragmentu

Wreszcie słowa Wrzeszczowicza przepełniły ten kielich goryczy i żółci; wykazały mu jasno to, co było dotąd niewyraźnym poczuciem, że nie tyle Szwedzi, Septentrionowie i Kozacy zabili ojczyznę, ile cały naród. „Szaleni…Rozdział XI — przejdź do fragmentu

Quo vadis

Henryk Sienkiewicz · 4 fragmenty

Co to za dziwny, mimowolny hołd, składany przez zło cnocie? I wiesz, co mi się zdaje? Otóż, iż dzieje się tak dlatego, że występek jest szpetny, a cnota piękna. Ergo, prawdziwy esteta jest tym samym cnotliwym…Rozdział szósty — przejdź do fragmentu

I tu Winicjusz, jakkolwiek uprzedzony przed chwilą niechętnie, nie mógł nie zauważyć, że jednak jest różnica między nauką starca a tym, co mówili cynicy, stoicy lub inni filozofowie, ci bowiem dobro i cnotę zalecali…Rozdział dwudziesty — przejdź do fragmentu

Gdybym spytał Seneki, z jakich powodów zaleca cnotę, skoro przewrotność więcej szczęścia przynosi, nie umiałby mi naprawdę nic rozsądnego odpowiedzieć. Ale ja wiem teraz, dlaczego mam być cnotliwy. Oto dlatego, że dobro…Rozdział trzydziesty dziewiąty — przejdź do fragmentu

Potop: tom pierwszy

Henryk Sienkiewicz · 4 fragmenty

A co do Oleńki, będziesz i ty z nogi na nogę przestępował, jak ją zobaczysz, bo białogłowy z tak grzecznym umysłem drugiej nie znaleźć. Co dobre, to ona wraz pochwali, a co złe, tego zganić nie omieszka, bo wedle cnoty…Rozdział III — przejdź do fragmentu

— Mój mości panie! — odpowiedział Wołodyjowski — prawda, że za ostro postąpiono z waćpana kompanami, ale czy to ich szlachta pobiła? Nie! Pobiła ich dawniejsza reputacja, jaką tu ze sobą gotową przywieźli, bo żeby tak…Rozdział IX — przejdź do fragmentu

Niech mnie ze skóry obłuszczą, jeślim ja widział zacniejszego człowieka od waszmości… Jeżeliś przeze mnie rekuzę dostał, jeśli mnie Oleńka jeszcze, jako powiadasz, miłuje, inny tym bardziej by się mścił, tym głębiej…Rozdział IX — przejdź do fragmentu

Potop: tom trzeci

Henryk Sienkiewicz · 2 fragmenty

Na granicy elektorskiej gotowe wojska stoją, kapitanowie z zaciągami nadchodzą, ale w pomoc nie idziem, bo księciu od panny niesporo. — To dlatego Bogusław bratu z pomocą nie przychodził? — ozwał się Zagłoba. — Tak…Rozdział XIII — przejdź do fragmentu

— Pojmuję twoją desperację… ale zawsze… tyś, widzisz, zdrajcę ojczyzny wypuścił, który ciężkie paroksyzmy na Rzeczpospolitą w przyszłości sprowadzić może… Nie ma co, Jędrek! Zasłużyłeś się dzisiaj okrutnie, aleś w końcu…Rozdział XXV — przejdź do fragmentu

Przygody Tomka Sawyera

Mark Twain · 1 fragment

— Coś podobnego! No, no! Trzeba przyznać, że potrafisz pracować, jeśli ci się tylko chce — powiedziała w przypływie szczerego podziwu i natychmiast osłabiła komplement komentarzem: — Niestety, muszę stwierdzić, że…Rozdział III — przejdź do fragmentu

Lord Jim

Joseph Conrad · 1 fragment

Prezes sądu był bardzo cierpliwy. Jeden z asesorów był kapitanem żaglowca, miał rudą brodę i świętoszkowaty charakter. Drugi — był to Brierly. Wielki Brierly. Słyszeliście pewno o nim — o kapitanie najwytworniejszego…Rozdział VI — przejdź do fragmentu

Ludzie bezdomni: tom drugi

Stefan Żeromski · 1 fragment

— Więc myślicie, że zbrodnia jest to absolutnie to samo co cnota? — Nie. Myślę tylko, że „zbrodnia” powinna być tak samo wyzwolona jak cnota. — Ach! — Duch ludzki jest niezbadany jak ocean. Spojrzyjcie w siebie… Czy nie…Pielgrzym — przejdź do fragmentu