Motyw: mądrość w literaturze

Państwo

Platon · 7 fragmentów

A w mieście jest wiele różnych rodzajów wiedzy? — Jakżeby nie? — Więc czy to z uwagi na umiejętności cieśli należy miasto nazywać mądrym i przyznawać mu dar dobrej rady? — Nigdy — powiada. — Z uwagi na to niech się…Księga czwarta — przejdź do fragmentu

A czy myślisz — dodałem — że w mieście będziemy mieli więcej kowali czy tych prawdziwych strażników? — O wiele więcej kowali — powiada. — Nieprawdaż? — mówię. — I tych innych, którzy posiadają jakieś umiejętności i…Księga czwarta — przejdź do fragmentu

A to było, Glaukonie, pewne widziadło sprawiedliwości, ale bardzo się nam przydało to, że człowiek, który jest szewcem z natury, najlepiej zrobi, jeżeli zostanie przy swoim kopycie i nic innego nie będzie próbował, a…Księga czwarta — przejdź do fragmentu

Iliada

Homer · 4 fragmenty

Wtem władca pylijskiego powstaje narodu, / Z ust jego słodsze płyną wyrazy od miodu. / Dwa pokolenia Pylów zamieszkały ziemię, / Jak żył, a teraz trzecie ludzi rządzi plemię. / W te rzekł słowa, rozumu wielkiego…Księga I — przejdź do fragmentu

— «Królu! Od ciebie zacznę i skończę na tobie. / Ciebie Zeus na czele narodów posadził, / Dał ci berło i prawa, żebyś o nich radził, / Zdania więc pierwszość zawsze przy tobie zostaje. / Ale kiedy kto inny dobrą radę…Księga IX — przejdź do fragmentu

Pamiętam, przyjacielu, jaką ci przestrogę / Dał ojciec, wysyłając do Atryda w drogę… / — «Synu! Z rodu Achilles większe ma zalety, / Jeszcze siła i męstwo nad ciebie go kładą, / Aleś ty wiekiem starszy. Bądźże jego…Księga XI — przejdź do fragmentu

Antygona

Sofokles · 1 fragment

Mniemam, że taki człowiek najprzedniejszy, / Który opływa w rozum z przyrodzenia; / Jeśli tak nie jest — a i to się zdarzy, — / Niechaj rad dobrych zbyt lekko nie waży.przejdź do fragmentu

Chmury

Arystofanes · 1 fragment

Wszak już zakwitła ta mądrość nowa / Przez pysk tych głupców! / / RZECZNIK NIEPRAWY Przez mądrych słowa.PROAGON (PRZED-TURNIEJ) — przejdź do fragmentu

Odyseja

Homer · 1 fragment

I dopierom się ocknął, kiedy słońce cudnie / Zaczynało zapadać. Spojrzę k'brzegom morza: / Tam igrały dziewczęta — między nimi hoża / Córa twa, istne bóstwo, dzieliła zabawę. / Ją więc błagam, i serce znalazłem łaskawe.…Pieśń siódma — przejdź do fragmentu

Boska Komedia: Raj

Dante Alighieri · 1 fragment

Mądrość, co całe to boże królestwo / Ruchem, weselem, odblaskiem swej chwały / Przenika na skroś jak twoje jestestwo, / Z swej opatrzności wydobyła siły, / Co poruszają wielkie ciał tych bryły. / Wszystkie natury nie…Pieśń VI – Pieśń X — przejdź do fragmentu

Boska Komedia: Piekło

Dante Alighieri · 1 fragment

Bo chcieć łakomie słuchać lada bredni, / Chętka ta zdradza umysł dość powszedniPieśń XXVI – Pieśń XXX — przejdź do fragmentu

Kazania sejmowe

Piotr Skarga · 27 fragmentów

Jeśli kto z was potrzebuje mądrości, niech jej prosi od Pana Boga, który wszytkim hojnie daje, a nie wymawia: a dana mu będzie.Pierwsze. Na początku Sejmu. Przy Ś. Mszy sejmowej — przejdź do fragmentu

Zjachaliście się w imię Pańskie na opatrowanie niebeśpieczności Koronnych, abyście to, co się do upadku nachyliło, podparli; co się skaziło, naprawili; co się zraniło, zleczyli; co się rozwiązało, spoili; i jako głowy…Pierwsze. Na początku Sejmu. Przy Ś. Mszy sejmowej — przejdź do fragmentu

Dziwno być może, dla czego tak mówi ten ś. Apostoł: „Jeśli kto z was mądrości potrzebuje”. I któż jej nie potrzebuje? Izali co dobrego kto bez niej począć i sprawić może? O której mówi Salomon, iż „mądrość od końca do…Pierwsze. Na początku Sejmu. Przy Ś. Mszy sejmowej — przejdź do fragmentu

Romeo i Julia

William Shakespeare (Szekspir) · 2 fragmenty

I mówisz, że wygnanie nie jest śmiercią? / Nie masz–li żadnej trucizny, żadnego / Ostrza, żadnego środka nagłej śmierci, / Aby mię zabić, tylko ten fatalny / Wyraz — wygnanie? O księże, złe duchy / Wyją, gdy w piekle…AKT TRZECI — przejdź do fragmentu

Co? Jak to? Nie chce? Nie chce? Nie chce, mówisz? / Nie jest nam wdzięczna? Nie pyszni się z tego? / Nie poczytuje sobie za szczyt szczęścia, / Niegodna, żeśmy jej najgodniejszego / Z werońskich chłopców wybrali na…AKT TRZECI — przejdź do fragmentu

Gargantua i Pantagruel

François Rabelais · 1 fragment

Skoro macie nieco wolnego czasu, a ja też nie mam innej pilniejszej sprawy na głowie, zapytuję was, pytając w ten oto sposób: dlaczego używają teraz pospolitego przysłowia: świat nie jest już durny? „Durny” jest to…Heroicznych czynów i rzeczeń dobrego Pantagruela ułożona przez Mistrza Franciszka Rabelego, doktora medycyny — przejdź do fragmentu

Odprawa posłów greckich

Jan Kochanowski · 1 fragment

CHORUS By rozum był przy młodości / Nigdy takiej obfitości / Pereł morze i ziemia złota nie urodzi, / Żeby tego nie mieli tym dostawać młodzi. / Mniej by na świecie trosk było, / By się to dwoje łączyło; / I oni by…przejdź do fragmentu

Hamlet

William Shakespeare (Szekspir) · 1 fragment

Jestli to więc skutkiem / Zwierzęcej, bydła godnej niepamięci, / Czy trwożliwego i drobiazgowego / Przewidywania, które ściśle biorąc, / Zawsze ma w sobie trzy części tchórzostwa, / A tylko jedną mądrości. Doprawdy…AKT CZWARTY — przejdź do fragmentu

Próby: Próby. Księga pierwsza

Michel de Montaigne · 1 fragment

Można powiedzieć, z niejakim podobieństwem, że istnieje nieuctwo elementarne, które idzie przed wiedzą: drugie, doktoralne, które idzie po wiedzy; nieuctwo, które wiedza tworzy i sprowadza, tak jak niweczy i uprząta…Rozdział LIV. O próżnych subtelnościach — przejdź do fragmentu

Bajki i przypowieści: Filozof i orator

Ignacy Krasicki · 1 fragment

Filozof dysputował o prym z oratorem. / Gdy się długo męczyli mniej potrzebnym wsporem, / Nadszedł chłop. «Niech nas sądzi!» — rzekli razem oba. / «Co ci się — rzekł filozof — bardziej upodoba? / Czy ten, który rzecz…przejdź do fragmentu

Bajki i przypowieści: Król i pisarze

Ignacy Krasicki · 1 fragment

Król jeden, pełen myśli i projektów dumnych, / Kazał spisać szczęśliwych regestr i rozumnych. / Ten, co pisał szczęśliwych, znalazł bardzo mało; / Pisarzowi rozumnych papieru nie stało.przejdź do fragmentu

Bajki i przypowieści: Mysz i kot

Ignacy Krasicki · 1 fragment

Mysz, dlatego że niegdyś całą książkę zjadła, / Rozumiała, iż wszystkie rozumy posiadła. / Rzekła więc towarzyszkom: «Nędzę waszą skrócę: / Spuśćcie się tylko na mnie, ja kota nawrócę!»przejdź do fragmentu

Bajki i przypowieści: Derwisz i uczeń

Ignacy Krasicki · 1 fragment

Pewien derwisz uczony rano i w południe / Co dzień pił świętą wodę z Mahometa studnie. / Postrzegł to uczeń, a chcąc większym być doktorem, / Czerpał z tej studni rano, w południe, wieczorem. / Cóż się stało? Gdy…przejdź do fragmentu

Bajki i przypowieści: Mądry i głupi II

Ignacy Krasicki · 1 fragment

Pytał głupi mądrego: «Na co rozum zda się?» / Mądry milczał: gdy coraz bardziej naprzykrza się, / Rzekł mu: «Na to się przyda, według mego zdania, / Żeby nie odpowiedać na głupie pytania».przejdź do fragmentu

Dziady. Poema: Dziady, część III

Adam Mickiewicz · 4 fragmenty

Pieśni ma, tyś jest gwiazdą za granicą świata! / I wzrok ziemski, do ciebie wysłany za gońca, / Choć szklanne weźmie skrzydła, ciebie nie dolata, / Tylko o twoję mleczną drogę się uderzy; / Domyśla się, że to słońca…AKT I — przejdź do fragmentu

Przyszedłem zbrojny całą myśli władzą, / Tej myśli, co niebiosom Twe gromy wydarła, / Śledziła chód Twych planet, głąb morza rozwarła — / Mam więcej, tę Moc, której ludzie nie nadadzą, / Mam to uczucie, co się samo w…AKT I — przejdź do fragmentu

Milczysz, milczysz! wiem teraz, jam Cię teraz zbadał, / Zrozumiałem, coś Ty jest i jakeś Ty władał. — / Kłamca, kto Ciebie nazywał miłością, / Ty jesteś tylko mądrością. / Ludzie myślą, nie sercem, Twych dróg się…AKT I — przejdź do fragmentu

Balladyna

Juliusz Słowacki · 2 fragmenty

Córki rozum mają, / Ty nie głupiutka; kiedy zaczniesz prawić, / To księdza nawet nie zrozumie głowa.AKT TRZECI — przejdź do fragmentu

Królowa jak Salomon panowała mądrze, / Więc musiała być mądrą, przy mądrości cnota.EPILOG — przejdź do fragmentu

Baśnie: Len

Hans Christian Andersen · 2 fragmenty

— Ha, trudno! Zawsze dobrze być nie może — myślał z westchnieniem. — Czasem cierpieć trzeba, żeby się czego dowiedzieć na świecie. Będę mądrzejszy.przejdź do fragmentu

— Po pracy należy mi się odpoczynek — pomyślał papier — bardzo mi tu dobrze. Mogę przynajmniej pomyśleć o sobie, zastanowić się nad tym, co zawieram. Teraz dopiero zaczynam rozumieć i coraz lepiej pojmować to wszystko…przejdź do fragmentu

Kordian

Juliusz Słowacki · 1 fragment

Trzeba wiary. / Bo widzi panicz, kiedy gada sługa stary, / To w słowach dziecku dawać nie będzie trucizny. / Błąkałem się ja długo z dala od ojczyzny / I tak mi było ciężko od tęsknego żalu, / Że żołnierze ciesali kołki…AKT PIERWSZY — przejdź do fragmentu

Cierpienia młodego Wertera

Johann Wolfgang von Goethe · 1 fragment

— Dziwne to, — zawołałem — że wy, ludzie, rozważając coś, zaraz macie na pogotowiu słowa: to jest głupie… to mądre… to dobre… a to złe! Cóż to wszystko razem znaczy? Czy żeście zbadali wewnętrzne pobudki czynu? Czyż z…26 lipca – 28 sierpnia — przejdź do fragmentu

Promethidion

Cyprian Kamil Norwid · 1 fragment

Autor, nie mając na celu rozumu, który zaczyna od negacji i kończy na negacji, to jest, kroku nie robi, a któremu drogi są utorowane i niespotykające zawad, owszem, rozprzestrzeniane nawet przez tych, którzy z…Do czytelnika — przejdź do fragmentu

Ballady i romanse: Romantyczność

Adam Mickiewicz · 1 fragment

— „Słuchaj dzieweczko!” — krzyknie śród zgiełku / Starzec, i na lud zawoła: / „Ufajcie memu oku i szkiełku, / Nic tu nie widzę dokoła. / — Duchy karczemnej tworem gawiedzi, / W głupstwa wywarzone kuźni; / Dziewczyna…przejdź do fragmentu

Baśnie: Coś

Hans Christian Andersen · 1 fragment

Piąty brat przeżył wszystkich. I słusznie, bo on przecież miał sądzić o nich, jak sądził wszystko na tym świecie i wypowiadał zawsze wyrok ostateczny. Ludzie podziwiali jego rozum i krytykę i mówili o nim: — To otwarta…przejdź do fragmentu

Potop: tom trzeci

Henryk Sienkiewicz · 6 fragmentów

— Radziłem mu — mówił — iżby siemię konopne w kieszeni nosił i po trochu spożywał. To tak ci się do tego przyzwyczaił, że teraz coraz to ziarno wyjmie, wrzuci do gęby, rozgryzie, miazgę zje, a łuskwinę wyplunie. W nocy…Rozdział II — przejdź do fragmentu

— Taki on Zamościa naprawdę nie da — mówił Zagłoba, wracając do swej kwatery ze Skrzetuskimi i Wołodyjowskim. — Zauważyliście waszmościowie, jakeśmy się pokochali… Dobrze nam się będzie w Zamościu działo, i mnie, i wam.…Rozdział II — przejdź do fragmentu

— Nie frasuj się, Rochu! — mówił. — Wielką i tak chwałą się okryłeś; sam słyszałem, jak cię pan kasztelan wysławiał: „Kiep (powiada) na oko, że i trzech, zda się, nie zliczy, a to, widzę, ognisty kawaler, który…Rozdział VI — przejdź do fragmentu

Potop: tom drugi

Henryk Sienkiewicz · 4 fragmenty

— Nie dość na tym! — zawołał, zapalając się, pan Zagłoba. — Drugi uniwersał wyda się do szlachty województwa podlaskiego i do tych ziem w województwach sąsiednich, które jeszcze nie są w nieprzyjacielskim ręku, aby jako…Rozdział VI — przejdź do fragmentu

— Więcej on na ufność zasługuje aniżeli list księcia Bogusława — rzekła nagle królowa — i polecam to uwadze waszych dostojności, że w tym liście może nie być i słowa prawdy. Siła mogło zależeć Radziwiłłom birżańskim…Rozdział XXI — przejdź do fragmentu

— Ba! Myślę przecie, że pan marszałek koronny wyskoczy nam ze swymi chorągwiami na spotkanie — wtrącił król. — Pan marszałek nie wyskoczy — odpowiedział Kmicic — bo dnia i godziny nie będzie wiedział, a choćby wiedział…Rozdział XXII — przejdź do fragmentu

O krasnoludkach i sierotce Marysi

Maria Konopnicka · 3 fragmenty

— Skoczże który za trzy góry, za trzy morza, na bezdroża, na sam koniec świata, tam gdzie moja chata. Przynieśże mi duchem złotą igłę z uchem, przynieś i jedwabie, pomożem tej żabie! Skoczył Pietrzyk na jednej nodze do…Modraczek i jego uczeń — przejdź do fragmentu

— Babuleńko! — zawoła Pietrzyk na to. — Szedłem do ciebie jak do matki własnej, jak do matki rodzonej szedłem do ciebie po radę. Nie szedłem do Dnia, ani do Nocy, ani do Słońca, ani do Księżyca, tylko do ciebie…Sprawa Wiechetka — przejdź do fragmentu

A król: — Kto zawierzy jedną, zawierzy i wszystkie. Ale ja wierność twoją więcej sobie niźli perły cenię. Więc Pietrzyk na to: — Niechże ci będą dzięki za to słowo, miłościwy królu! Garść pereł mi zawierz, a mamli…Sprawa Wiechetka — przejdź do fragmentu

Lalka: tom pierwszy

Bolesław Prus · 2 fragmenty

U nas, panie, niby u Żydów, jak się młodzi zejdą, to oni nie zajmują się, jak u państwo, tańcami, komplementami, ubiorami, głupstwami, ale oni albo robią rachunki, albo oglądają uczone książki, jeden przed drugim zdaje…XII. Wędrówki za cudzymi interesami — przejdź do fragmentu

Znam to dobrze — mówił dalej, zadyszany z gniewu — bo choć jestem Żydem i zostanę nim do końca życia, wychowałem się jednak między waszymi, a nawet zaręczyłem się z chrześcijanką… No i tyle nam porobiono udogodnień w…XX. Pamiętnik starego subiekta — przejdź do fragmentu

Potop: tom pierwszy

Henryk Sienkiewicz · 1 fragment

— Znacie mnie jako żołnierza, poznajcie jako statystę. Szwedów puśćmy, ale nie powiadajmy im, kto jesteśmy. Owszem, mówmy, żeśmy radziwiłlowscy ludzie, że z rozkazu hetmana wycięliśmy ten oddział i dalej będziemy…Rozdział XVIII — przejdź do fragmentu

Chłopi: Część pierwsza - Jesień

Władysław Stanisław Reymont · 4 fragmenty

— Pono ptaszki nosiłeś dobrodziejowi? — zagadnął Boryna. — Nosiłem, nosiłem! — Położył z nagła łyżkę i jął opowiadać, jako go to ksiądz wezwał na pokoje, jako tam pięknie, że tyla księgów. — Kiedy to on wszystkie…IV — przejdź do fragmentu

— Jagustynka to wszystko wiedzą… — Jakże, wdowa po trzech chłopach, to i nauczna. — Juści, jeden ją uczył rano biczyskiem… drugi w połednie rzemieniem, a trzeci na odwieczerz często gęsto kłonicą poganiał… — wołał…VII — przejdź do fragmentu

— Mądraście kobieta, to i to wiecie, że prędzej czy później, a Jaguś z domu iść musi na swoje, tak już Pan Jezus postanowił, że ojce dzieci chowają la świata, nie la siebie. — Oj prawda, prawda, ty matko Cackaj, czesz…VIII — przejdź do fragmentu

Lord Jim

Joseph Conrad · 1 fragment

Moje współczucie dla niego przybrało teraz kształt myśli, że nie chciałbym, by ktoś z rodziny widział go w takim stanie. Dla mnie samego była to rzecz ciężka. Nie dyszał już tak teraz; stał wyprostowany, spokojny, a…Rozdział XV — przejdź do fragmentu

Wesele

Stanisław Wyspiański · 1 fragment

GOSPODARZ Czekaj, czekaj, coś mi świta: / ktoś był u mnie, mówisz kum / taki w głowie słyszę szum — / nie pamiętam, myśl ukryta / nie może się dobyć z głębi — — / coraz innych myśli tłum… / / CZEPIEC Pon se ino serce…AKT III — przejdź do fragmentu

Mały Książę

Antoine de Saint Exupéry · 1 fragment

Od każdego trzeba wymagać tego, co może dać — kontynuował król. — Autorytet opiera się przede wszystkim na rozsądku. Jeśli rozkażesz swojemu ludowi, żeby się rzucił do morza, zorganizuje rewolucję. Mam prawo wymagać…I – X — przejdź do fragmentu